Roofing Holland 1997-07-06 Veiligheids- en kwaliteits-bewaking van werken met onderaannemers



   
   

Alle uitvoerende bedrijven in de bouw hebben er mee te maken. Of ze zijn onderaannemer, of ze hebben één of meerdere onderaannemers die deelwerkzaamheden uitvoeren. Het bouwproces kenmerkt zich door vele bouwpartners die eenmalig samenwerken op een project. Door toenemende specialisering en de wens tot flexibele bedrijfsvoering neemt het aantal partners meer en meer toe. Nevenaannemers, onderaannemers, hoofdaannemers, ZZP'ers, heel begrijpelijk. Maar hoe bewaak je de kwaliteit van het werk? En hoe de veiligheid?

Bij een voorlichtingsbijeenkomst van Vebidak, Kiwa, SBD en T-Joint was een van de meest gestelde vragen VCA* of VCA**? Het bleek te simpel om te stellen dat onderaannemers met VCA* konden volstaan en hoofdaannemers met VCA**. Iedereen maakt gebruik van iedereen dus zouden in onderhavig geval alle bedrijven VCA** gecertificeerd moeten worden. De meeste dakbedekkingsbedrijven kunnen, naar nu blijkt, volstaan met VCA*. De bedrijfsgrootte is meer maatgevend. Zowel VCA* als VCA** gecertificeerde bedrijven moeten aangeven hoe zij omgaan met onderaannemers. Niet alleen de VCA stelt daar eisen aan, ook ISO en de BRL1511 stellen eisen aan de omgang met onderaannemers. In het kader van de wet ketenaansprakelijkheid zijn er ook juridische en fiscale factoren waar rekenschap mee moet worden gehouden. Ik wil me in dit artikel beperken tot de Veiligheids- en kwaliteitsbewaking van werken met onderaannemers.

 

Onderaannemers

Onderaannemers zijn volwaardige bedrijven die, in opdracht van een hoofdaannemer, werken uitvoeren. De aard van de werkzaamheden is in de meeste gevallen zo dat de onderaannemer de benodigde mankracht en vakmanschap levert. Dit omdat het werk specialistisch is, of omdat de werkzaamheden dusdanig zijn dat het goedkoper is mensen in te zetten die het werk dagelijks doen. Te denken valt aan een installateur waar het specialisme aangaat en aan een voeger waar het om economisch voordeel gaat. Een dakbedekkingsbedrijf kan om beide redenen ingezet worden. Een anders belangrijke reden om gebruik te maken van onderaannemers is het kunnen werken met een arsenaal aan werknemers zonder die in vaste dienst te hebben. Arbeid wordt daarmee van een vaste kostenpost een variabele kostenpost. Ook dakbedekkingsbedrijven hebben werkzaamheden die zij daarom uitbesteden aan onderaannemers. Soms betreft het hele werken, soms delen daarvan zoals slopen en isoleren.

 

Soorten onderaannemers

De kleinste onderaannemer is de ZZP'er ofwel de Zelfstandige Zonder Personeel. Ook voor onderaannemers geldt tenslotte dat mensen in vaste dienst meer verplichtingen met zich meebrengen dan mensen die per werk zijn in te zetten. Zonder personeel werkt dus het meest flexibel. Na de ZZP'er zijn er bedrijven die vrijwel uitsluitend in onderaanneming werken. Het betreft veelal jonge bedrijven die onder leiding van een voormalig uitvoerder of voorman, al dan niet op aanraden van een voormalige werkgever, zelfstandig zijn gaan werken. Het bedrijf waar de betreffende mensen uit voortkomen is niet zelden de grootste opdrachtgever. Dat is, zolang er werk voorhanden is. Is er geen werk meer voorhanden dan gaan de bedrijven zelf de boer op. Vrijwel alle dakbedekkingsbedrijven tenslotte werken in opdracht van aannemers op nieuwbouwprojecten als onderaannemer. Op renovatiewerken werken diezelfde bedrijven meest onder eigen regie en dus als aannemer of, wanneer werk wordt uitbesteed als hoofdaannemer. Dé onderaannemer bestaat dus niet.

 

Onder direct toezicht

Een onderaannemer werkt altijd onder verantwoording van een hoofdaannemer. De hoofdaannemer legt verantwoording af aan de principaal of diens vertegenwoordigers. Ook waar het veiligheid en kwaliteit betreft. Hoe verzekert de hoofdaannemer zich daarvan en hoe kan hij opdrachtgevers, certificeringsinstellingen overtuigen van de kwaliteit van en de veiligheid op het werk? Indien de hoofdaannemer met eigen mensen vrijwel constant op het werk aanwezig is behoeft dat geen probleem te zijn. De onderaannemer werkt onder directe leiding en toezicht. Voor een zorgsysteem a la ISO of VCA theoretisch voldoende. Voor het werk begint of beter nog, bij aanname van het werk door de onderaannemer, moet wel worden afgesproken wie op het werk de leiding heeft. Gebeurt dat niet, of te weinig, dan kan het zijn dat de onderaannemer het eigen belang meer dient dan het belang van de hoofdaannemer. Alleen al discussie daarover moet vermeden worden.

 

Kwaliteit

Met de kwaliteit van het werk wordt in het bovenstaande bedoeld de kwaliteit van het uitgevoerde werk. Kwaliteit gaat echter verder dan het goed uitvoeren van werken. Kwaliteit kan door ieder die met de betreffende onderaannemer van doen heeft anders worden uitgelegd. Zo let een uitvoerder van een bedrijf op de voortgang van het werk en de kwaliteit (meestal ook in die volgorde).
Een inkoper daarentegen let op de prijs, een werkvoorbereider op tijd aanleveren en eventueel de voorwaarden en een bedrijfsleider op de wijze waarop de onderaannemer zich namens het bedrijf presenteert. Niet zelden worden onderaannemers afgerekend op persoonlijke relaties. Iets wat steeds meer afneemt overigens wat menigeen doet verzuchten dat het in de bouw vroeger anders was. Wat kwaliteit is blijkt dus voor ieder verschillend. Afspraken nakomen is belangrijk voor de voortgang van het proces en het imago van het bedrijf. Wellicht belangrijker dan de laagste prijs. Een persoonlijke band is belangrijk voor een prettige omgang maar minder van belang dan een goede prijs. Welke kwaliteitscriteria zijn belangrijk en welke niet? Dat is weer per proces verschillend. Soms is de prijs doorslaggevend en soms de nauwkeurigheid van werken van een onderaannemer.

 

'Vaste' of 'Geselecteerde' onderaannemers

De kwaliteit van onderaannemers is natuurlijk altijd al bepaald. "Wij werken met vaste onderaannemers" is een veel gehoorde opmerking in deze. Zo van die voldoen aan onze eisen en daar staan wij achter. Vrijwel nooit is daarbij objectief gemeten. Meestal betreft het een hechte relatie. Men weet wat men aan elkaar heeft en de waarde daarvan wordt ingezien en beloond. Is dat het geval dan is een verdere kwaliteitsbeoordeling niet nodig. In een zorgsysteem kan een dergelijke onderaannemer opgenomen worden als een 'geselecteerde onderaannemer'.
Dat geldt dan voor werken die altijd zijn uitgevoerd door de onderaannemer. Maar wat te doen bij toepassing van een nieuw materiaal of volgens een nieuwe verwerkingstechniek! Dan is het allemaal niet vanzelfsprekend en moet voor een zorgsysteem aangetoond worden dat een op basis van ervaring 'geselecteerde onderaannemer' ook voldoet aan nieuwe eisen. Die moeten daartoe mogelijk hun mensen opleiden. Op dat punt wil het nog al eens schorten. Opleiden betekent immers investeren in mensen.

 

Systematisch benaderen

Een onderaannemer voert zoals gezegd een stuk werk uit voor de hoofdaannemer. Het werk van de onderaannemer moet daarmee voldoen aan de eisen van de hoofdaannemer wat betekent: minimaal aan de eisen van de principaal. De hoofdaannemer is daar verantwoordelijk voor. Omdat kwaliteit en veiligheid niet uitsluitend tijdens de uitvoering van belang is maar gedurende de gehele tijd waarin de onderaannemer betrokken is bij het bouwproces moet ook gedurende die tijd objectief worden gemeten of de onderaannemer aan de eisen voldoet. Dat betreft dus vanaf het moment van aanbieden tot en met de oplevering van het werk. In het geval van garanties nog tot en met de nazorg. Hoe nu te meten? Door alle medewerkers van de hoofdaannemer die te maken hebben met de onderaannemer te laten oordelen. Zo wordt zoveel als mogelijk voorkomen dat uitsluitend de persoon die de relatie onderhoudt, de prestaties van de onderaannemer meet. Tijdens de evaluatie van een werk moet met betrokkenen bepaald worden of een onderaannemer voldoet of niet. Na verloop van tijd ontstaat dan een beeld van de kwaliteit van proces van de onderaannemer, van diens werk en de veiligheid.

 

Tenslotte

Is een onderaannemer eenmaal geselecteerd dan worden de werken die hij namens de hoofdaannemer uitvoert regelmatig beoordeeld. Het is niet meer dan fair de onderaannemer daarvan schriftelijk op de hoogte te stellen. Een aanhef van een dergelijke schrijven gaat ongeveer zo: "Geachte relatie,
In het kader van ISO/VCA zijn wij momenteel bezig onze toeleveranciers te beoordelen. Wij kunnen u mededelen dat op basis van de goede ervaringen met u opgedaan u als geselecteerd bij ons te boek staat. Wij wijzen u er op dat uw prestaties in het vervolg beoordeeld worden conform..."
Wellicht dat een dergelijk briefje u bekend voorkomt. Tenslotte zijn vrijwel alle bouwpartners wel eens onderaannemer.

 

door: Ing. A.B. Berlee



Deze website wordt mede mogelijk gemaakt door:

Leveranciernaam