Roofs 2010-10-12 Bijzonder hoogleraar voor ontwikkeling gebouwschil

Op 1 oktober 2010 sprak prof. dr. ir. Chris Geurts zijn intreerede uit als bijzonder hoogleraar Technology of the Building Envelope aan de faculteit Bouwkunde van de TU Eindhoven (TU/e). Met de intreerede ‘Tussen binnen en buiten’ schetste Geurts een richting voor de nieuwe generatie daken en gevels. Voorafgaand aan de ceremonie werd het minisymposium ‘De Gebouwschil van de toekomst’ georganiseerd.

De gebouwschil dient allang niet meer alleen ter bescherming van de binnenruimte tegen de elementen. Ze wordt voor steeds meer uiteenlopende zaken benut, zoals het opwekken van zonne-energie, het planten van groen, het bufferen van water, etc. Al dit soort processen dienen te worden begeleid en er is wetenschappelijk onderzoek nodig naar de (on)mogelijkheid van nieuwe ontwikkelingen. De Stichting Promotie Onderzoek Gebouwschil (een samenwerkingsverband tussen diverse marktpartijen en de TU Eindhoven) heeft ervoor geijverd hiertoe een leerstoel in het leven te roepen. De leerstoel wordt door de stichting gefinancierd.

Chris Geurts is per 1 september 2009 benoemd als bijzonder hoogleraar Technology of the Building Envelope. In zijn intreerede maakte hij de eerste resultaten bekend en ging hij in op de prestaties, producten en processen die een rol spelen in de ontwikkeling van het meervoudig gebruik van de gebouwschil. Voorafgaand aan de intreerede spraken verschillende sprekers over de noodzaak van deze ontwikkelingen.

Symposium
Het symposium ‘De gebouwschil van de toekomst’ benadrukte het nut van het onderzoek waar Geurts voor aan de TU/e is aangesteld. Zo ging hoogleraar bouwproductontwikkeling van de TU/e dr. ir. Jos Lichtenberg nader in op de mogelijkheden tot waardecreatie van daken en gevels. Na een uiteenzetting van de voordelen van een integrale aanpak middels Slimbouwen en Slimrenoveren (een concept waarbij een flexibel gebruik van installaties leidt tot een efficiënter en economischer bouwproces) ging hij in op diverse actuele ontwikkelingen, zoals het House of Tomorrow Today (HoTT). Dit betreft een woning waarin de uitgangspunten van Slimbouwen in een pure vorm worden uitgewerkt, gedemonstreerd en getoetst. De bouw van de testwoning is momenteel in voorbereiding, waarbij o.a. ook gebruik wordt gemaakt van opwekking van energie door zonlicht en daglichttoetreding.
Dr. ir. Bert Blocken van Unit Building Physics and Systems van TU/e ging in op de functies van de gebouwschil (bescherming bieden tegen water en het gebouw zo luchtdicht mogelijk houden). Dat hier op een flexibele manier invulling aan dient te worden gegeven, is volgens Blocken evident: de meeste mensen zitten 90% van hun tijd binnen. Blocken noemde het dak van de Amsterdam ArenA als voorbeeld van een flexibel dak.
Hoogleraar climate design and sustainability prof. dr. ir. Andy van den Dobbelsteen van de TU Delft benadrukte juist de maatschappelijke noodzaak van dit onderzoek. De gevolgen van de ecologische crisis zullen al op korte termijn voelbaar zijn. Van den Dobbelsteen rekende de aanwezigen voor dat over 75 jaar alle gangbare grondstoffen op zullen zijn als we in dit tempo doorgaan; we zullen al over 15 jaar door ons eigen aardgas heen zijn. De Kredietcrisis is in die zin een zegen, dat we worden gedwongen te zoeken naar nieuwe manieren om onze maatschappij in te richten. Het meeste rendement valt te verwachten van zonne-energie. Nederland is echter nog niet wakker genoeg, aldus Van den Dobbelsteen. Het is de huidige generatie die de veranderingen moeten bewerkstelligen en dit is de tijd om het te doen. Van den Dobbelsteen eindigde zijn presentatie dan ook met de retorische vraag: ‘Doen jullie mee?’
Tenslotte benadrukte prof. dr. ir. Olaf Adan, hoogleraar (bio)fysische processen in poreuze materialen aan de TU/e en senior onderzoeker TNO Bouw en Ondergrond, de noodzaak tot verandering. (“We hebben nog zo’n vijf miljard jaar zon en wind,”) en citeerde de Amerikaanse schrijver en milieuactivist Bill McKibben: “We need to start working on the scale of the problems we are facing”. Hij wees o.a. op het European Construction Technology Platform (ECTP) dat is opgericht door de EU om nieuwe ontwikkelingen in de bouw te begeleiden.
Intreerede
Chris Geurts schetste tijdens zijn intreerede het brede onderzoeksveld waarbinnen hij zal opereren. De gebouwschil is een beeldbepalende, maar ook erg kwetsbare factor in de gebouwde omgeving. Dit laatste vanwege de vele partijen die in de praktijk bezig zijn voor de realisatie van de gebouwschil, onder steeds wisselende omstandigheden. Geurts stelde dat we aan het begin staan van een volgende fase van de ontwikkeling van de gebouwschil, onder invloed van belangrijke maatschappelijke thema’s als water, energie, het gebruik van grondstoffen voor bouwmaterialen en de gevolgen van klimaatverandering: “De bouw staat middenin de discussie over deze thema’s. Enerzijds als medeveroorzaker van het probleem dat opgelost moet worden, anderzijds ook als potentieel drager van de oplossingen.”
Geurts ging vervolgens in op de verschillende nieuwe technieken waarmee “de gebouwschil verandert van rood, grijs en zwart naar groen, wit en blauw.” De gebouwschil krijgt door toepassing van deze technieken meer economische en maatschappelijke waarde, maar wordt hierdoor ook kwetsbaarder. Veranderingen in het klimaat (extremen in neerslag, temperatuur en wind) verhogen deze kwetsbaarheid nog eens. Aan de hand van een driedeling in ‘Prestaties’, ‘Producten’ en ‘Processen’ schetste Geurts de onderwerpen die binnen de nieuwe leerstoel zullen worden aangepakt.
Geurts wees erop dat er geen bepalingsmethode bestaat voor zogenaamde meerlaagse constructies met een permeabele buitenste laag (pannendaken, gevels met een regenscherm van natuursteen). Dit is in de huidige praktijk geen probleem, omdat de regionale producten zijn afgestemd op het regionale klimaat - maar het ontbreken van een bepalingsmethode beperkt wel de mogelijkheden voor het gebruik van nieuwe producten en technieken in de gebouwschil. Meerlaagse constructies met een permeabele buitenste laag zal volgens Geurts in de toekomst veel meer voorkomen i.v.m. ontwikkelingen op het gebied van het buitenhouden van warmte, het bufferen van regenwater en nieuwe oplossingen voor energielevering. Geurts zal zich bovendien bezighouden met de robuustheid van de gebouwschil, dus de mate waarin de gebouwschil is bestand tegen bijvoorbeeld drukverschillen als gevolg van wind, de functievervulling van materialen voor de gebouwschil en de levensduur ervan.
Maar het hoofdaccent zal toch komen te liggen op de toegevoegde waarde van de gebouwschil. Geurts pleitte voor een ‘ontvlechting’ van de installatiecomponenten met de bouwkundige functies van de gebouwschil. Nu al worden namelijk zonnepanelen van tien jaar oud vervangen door nieuwe, omdat het rendement van zonnepanelen al zodanig is verbeterd dat vervanging loont. Daarom zou nu al rekening moeten worden gehouden met eventuele latere ontwikkelingen door systemen gemakkelijk te kunnen (de)monteren. Ook voorziet Geurts vele ontwikkelingen op het gebied van de thermische isolatie van de gebouwschil (minder volume, efficiënt ruimtegebruik).
Tevens schenkt hij aandacht aan een betere stroomlijning van het bouwproces om te komen tot een efficiënte inrichting van de bouw, waardoor weer gekomen wordt tot een hogere kwaliteit van werken. Hij illustreerde dit met een foto waarop te zien was dat in de huidige bouwpraktijk de gevel meerdere keren opnieuw wordt opgebouwd, door verschillende partijen. “Dit moet veel efficiënter kunnen,” aldus Geurts. “En dat kan natuurlijk ook.” Maar dit vergt wel een bouwbrede aanpak. Geurts eindigde zijn rede met een beschouwing over de samenwerking tussen buiten en binnen, die hij zowel bedoelt in de fysieke betekenis van de bouwpraktijk, als in zijn positie als bijzonder hoogleraar, waarin hij contacten onderhoudt met zowel de wetenschap als het bedrijfsleven. Dit levert volgens Geurts ongekende mogelijkheden op. Nu al heeft dit nationaal en internationaal bijzondere samenwerkingsverbanden opgeleverd en Geurts stelde er ook enkele in het vooruitzicht. Roofs houdt u op de hoogte.

 

Wilt u deze tekst in opgemaakte vorm lezen met foto's, klik dan deze link aan, dan ontvangt u de tekst in een PDF bestand



Deze website wordt mede mogelijk gemaakt door:

Leveranciernaam