Roofs 2008-05-12 Signaleren van warmteverlies uit daken

Wellicht heeft u het op de tv journaals gezien: in februari is in de gemeente Nijmegen de pilot uitgevoerd van de Dakscan. Dit houdt in dat d.m.v. dakthermografie het energieverlies van daken in beeld wordt gebracht. Dakscan is een nieuwe dienst van Dakwacht uit Gorinchem, onderdeel van de Consolidated Groep. Roofs sprak met directeur Cock de Jong over de toepassing en de mogelijkheden van het concept.

Dakscan is een methode om vanuit een sportvliegtuigje met behulp van een infrarood camera de temperatuur van dakoppervlakken te bepalen. Door de temperatuursverschillen op deze manier in beeld te brengen, wordt zichtbaar gemaakt in welke mate daken warmte/energie verliezen. De resultaten hiervan kunnen uiteindelijk worden gebruikt bij de bepaling van de benodigde (extra) isolatie van een dak. Naar schatting gaat bij gebouwen zo’n 30% van de warmte verloren via het dak. Met name gebouwbezitters met veel daken in hun bestand (gemeenten, woningcorporaties) kunnen op deze manier op een efficiënte manier bepalen waar hun prioriteiten bij eventuele na-isolatie liggen. Dakwacht is een serviceorganisatie die gespecialiseerd is in het beheer en onderhoud van platte daken; de methode betekent een aanvulling van het pakket.

Dakthermografie
Algemeen directeur van de Consolidated Groep, Martin Mastenbroek, heeft het idee vorig jaar opgedaan tijdens de uitvindersbeurs in Genève. Hij was direct onder de indruk en ging op zoek naar een partner met expertise op het gebied van aardobservaties om de techniek in Nederland toe te kunnen passen. Deze werd gevonden in Miramap uit Houten. Vervolgens werd de high tech camera ThermoVision SC6000 HS bij de Amerikaanse fabrikant FLIR besteld. In het buitenland wordt deze techniek al meer toegepast, voor Nederland had de gemeente Nijmegen de primeur.

“Wij zien Dakscan als een belangrijke aanvulling op ons dienstenpakket. Zeker als opdrachtgevers erop uit zijn om energie te besparen - niet zozeer als een extra dienst die wij onze klanten kunnen aanbieden,” vertelt directeur Cock de Jong van Dakwacht. “Veel eerder is dit een manier om mensen bewust te maken van de mate van energieverlies via het dak en de middelen om daar iets tegen te doen. Voor ons bedrijf is het natuurlijk ook een gunstige ontwikkeling, want we zitten nu met mensen en partijen aan tafel die we anders nooit bereiken.”

Hoe werkt het? Alle materialen die warmer zijn dan -273 °C zenden elektromagnetische straling uit. Hoe warmer een object, hoe meer straling het uitzendt. Deze straling is te meten met een infrarood camera en d.m.v. kleurverschillen zichtbaar te maken: rood is warm, blauw is koud. Een slecht geïsoleerd dak zal vanzelfsprekend meer warmte uitstralen dan een goed geïsoleerd dak, en omdat ook geringe temperatuursverschillen meetbaar zijn is met behulp van thermografie goed zichtbaar te maken waar zich in het dak een thermisch lek bevindt. Thermografie wordt in andere branches al veelvuldig toegepast. In de medische wereld gebruikt men de techniek bijvoorbeeld om ontstekingen te lokaliseren: op de plaats van de ontsteking is immers de lichaamstemperatuur ook hoger.

Meten
De methode is wel aan een aantal beperkingen gebonden. De Jong: “Om de thermografische meting te kunnen verrichten, vliegen we zo laag mogelijk over de te meten daken. We kunnen alleen vliegen bij temperaturen onder de 5° C en bij droog weer. Een vlucht duurt ongeveer drie uur. In Nijmegen ging het om het stadscentrum, Meijhorst, Aldenhof, Hazenkamp, Hatert en de bedrijventerreinen Westkanaaldijk Sluis en de Noord- en Oostkanaalhaven.

De Jong: “Het meten van de mate waarin een dak warmte afgeeft aan de buitenlucht heeft natuurlijk alleen maar zin op het moment dat de buitentemperatuur duidelijk lager is dan de binnentemperatuur. Algemeen geldt: hoe kouder het is, hoe beter - maar de buitentemperatuur mag in ieder geval niet hoger zijn dan 5° C. De metingen kunnen dan ook enkel worden verricht in de koudere maanden van het jaar, dus grofweg van midden herfst tot midden voorjaar. Het ideale tijdstip van de dag is vrij vroeg op de ochtend, als de meeste mensen nog niet naar hun werk zijn. Overdag zijn veel huizen immers leeg en onverwarmd. Ook moet het tijdens de meting droog weer zijn, omdat het water vanzelfsprekend vervormingen in het beeld veroorzaakt; ook harde wind is nadelig voor de kwaliteit van de opnames. Tot nu toe werd gebouwthermografie vooral gebruikt voor gevels: met behulp van handcamera’s worden gevels onderzocht. De kwaliteit hiervan is wisselend, en het is vrijwel onmogelijk om daken met behulp van deze camera’s in kaart te brengen. Door vanuit een vliegtuig gebruik te maken van moderne apparatuur is de kwaliteit van de opnames beter en is in één keer een veel groter gebied in kaart te brengen.”

Interpretatie
Om een goede analyse van de opnames te kunnen maken, is het essentieel dat ze op een juiste manier worden geïnterpreteerd. Je kunt de omgeving, zoals wegen en parken, wegfilteren uit de opnames, maar dikwijls zijn die wel handig om de daken te herkennen. De gemaakte opnames worden ‘gemozaïekt’, d.w.z. zodanig in elkaar gezet dat een compleet overzicht van het opgenomen gebied wordt geboden.

“Om vervolgens de opnames te analyseren, hebben we een speciale opleiding gevolgd,” vertelt De Jong. “Je kunt namelijk niet eenvoudigweg zeggen dat het dak op de plekken waar het koud blijft, goed geïsoleerd is, en op de plekken waar het warmte lekt slecht. Zo kan er bijvoorbeeld een productieproces plaatsvinden onder het dak, waarbij veel warmte vrij komt. Ook dan zal het dak rood kleuren, zelfs als het goed geïsoleerd zou zijn. Bij een koud dak kunnen de bewoners bijvoorbeeld op vakantie zijn en de verwarming hebben uitgezet. Of het dak kan zijn bedekt met water. Rode vlekken die duiden op warmte kunnen afkomstig zijn van de schoorsteen, of er kan bijvoorbeeld iemand op een gebruiksdak staan. Maar de methode kan wel een indicatie geven van plekken waar iets mis kan zijn met de isolatie. Als je bijvoorbeeld bij de daklichten grote rode strepen ziet lopen, is dat een aanwijzing dat het detail daar thermisch niet goed op het dak aansluit. Dit zal aanleiding zijn het dak nader te onderzoeken. Zijn er geen bijzonderheden, dan hoeven we het dak niet op. Dit maakt de dakanalyse van met name grote hoeveelheden daken veel efficiënter. Voorheen moesten we immers elk dak controleren en insnijden om dezelfde informatie te verkrijgen. Dakscan is zodoende daarnaast een belangrijke aanvulling op onze databank, waar wij alle informatie van de daken die we in beheer hebben verzamelen. Er komt immers een schat aan informatie beschikbaar, ook op het gebied van isolatie.”

Inmiddels hebben Dakwacht en Miramap de eindresultaten opgeleverd aan Nijmegen. “Dit was een pilot, dus er zat wat tijd tussen het opnemen en de presentatie van de beelden. Maar in de toekomst zal daar nog maar een paar dagen tussen zitten,” aldus De Jong.

Wilt u deze tekst in opgemaakte vorm lezen met foto's, klik dan deze link aan, dan ontvangt u de tekst in een PDF bestand

  



Deze website wordt mede mogelijk gemaakt door:

Leveranciernaam