Roofs 2006-07-03 Regeltjes

De meest gebruikte frase in de politieke arena van de afgelopen tijd is ongetwijfeld het inmiddels gevleugelde “regels zijn regels”. Ik wil u geen politiek advies geven, ik weet zelf allang niet meer waar ik op moet stemmen, maar wel wil ik duidelijk maken waarom de kreet naar mijn mening populistisch en misleidend is.

Waarom zijn er regels? Zoals u weet wordt niet iedereen bij zijn geboorte gelijk bedeeld met als gevolg dat het leven niet eerlijk is. Dat leidt tot “het recht van de sterkste”. Omdat de sterkste niet altijd de slimste is en samen sterker maakt, leven wij nu in een “beschaafde” wereld. De beschaafde wereld is een complex geheel van mensen die middels geschreven en ongeschreven regels samenleven en die complexiteit maakt dat niet de fysiek sterkste maar de slimste het voor het zeggen heeft. Dat is nog steeds niet eerlijk maar we hebben afgesproken dat iedereen in de beschaafde wereld gelijke kansen krijgt en dat het daarmee wel eerlijk is. Wie dat niet snapt is niet slim en heeft geen recht van spreken omdat wie wel slim is het voor het zeggen heeft. Wie slim is, die organiseert en maakt regels en inmiddels zijn die er voor alles en iedereen.

Waarom is de kreet populistisch? Niet iedereen is even slim, er zijn gradaties. Middels school wordt uitgezocht hoe slim iemand is. De minst slimmen moet worden verteld wat te doen en op welke manier. Zij voeren opdrachten uit zoals opgedragen. De iets slimmere kan zelf bedenken wat te doen maar moet wel regels worden bijgebracht. De volgende gradatie kan de regels bedenken maar in een beperkt kader etc., etc.  Slechts een klein deel is in staat de regels te kennen, te bedenken én te doorgronden waarvoor ze bedoeld zijn. Het overgrote merendeel blijft steken in het kennen van de regels of heeft er wel eens van gehoord. Het naleven van de regels geeft heel veel mensen in hun dagelijks leven houvast. Wanneer iemand gaat roepen: “regels zijn regels”, dan richt die persoon zich dus tot die grote groep, de meerderheid dus, en kun je stellen dat zoiets populistisch is.

Waarom zijn regels misleidend? Regels dekken nooit 100% het beoogde, niet voor niets zegt het spreekwoord dat uitzonderingen de regel bevestigen. Een stelsel van regels en regelingen maakt helemaal duidelijk dat regels niet absoluut zijn. Zo is het niet verwonderlijk dat geen mens meer de rechterlijke uitspraken kan volgen. “Regels zijn regels” blijven roepen suggereert dat het wel in alle gevallen geregeld is en dat is dus misleidend. Het is heel erg wanneer degene die het roept er van overtuigd is dat met regels de zaak altijd geregeld is om niet te spreken van een ramp als zo iemand het voor het zeggen krijgt.

Het was een dakdekker die mij met lede ogen vertelde van regeltjes. “Kijk,” zo zei hij, “vroeger had je een dakdekker, die kreeg een of meer zonen, en die werden ook dakdekker. Nu gaan ze naar school en ‘studeren’ ze VMBO dan worden ze al geen dakdekker meer. Had je vroeger op het dak dus wel een paar jongens die slim genoeg waren om het vak te leren en er van te houden, nu moet ze ieder dak opnieuw verteld worden wat ze moeten doen en op welke manier. Op een werk is het nooit helemaal zoals je het van tevoren kan bedenken en wij kunnen niet de godganse dag achter ze gaan staan om ze te controleren. Dat alles is nog tot daar aan toe, maar die jongens worden door die kantoormannetjes gecontroleerd die er allemaal regeltjes uit dakboekies op na houden. Als die kantoormannetjes nou konden dakdekken, maar die kennen het alleen maar uit die boekies. Die weten nog net dat een dak gemaakt wordt om waterdicht te zijn, maar niet dat het wel eens regent tijdens het werk. Die weten ook niet dat op de bouw iedereen maar wat aanklooit omdat de opdrachtgever het ook uit die boekies heeft en alleen met zo´n bouwhelm op loopt voor de foto. En als er wat fout gaat, ja, dan weten ze allemaal precies hoe het had gemoeten, achteraf, met die regeltjes van ze.”

 

Ton Berlee



Deze website wordt mede mogelijk gemaakt door:

Leveranciernaam