Roofs 2006-06-10 Veilig werken in de buurt van antennes

Wat zijn de mogelijke gevaren van straling voor dakwerkers? Hoe ver moet ik uit de buurt van een antenne blijven? Door het toenemende aantal antennes op daken worden deze vragen steeds actueler. Sinds kort biedt Safe Site BV uit Alblasserdam de training ‘Veilig werken op daken met valbeveiliging en elektromagnetische velden’. Een interview met instructeur Dirk van Blijswijk over inhoud en opzet van de training.

Suzanne de Werd

‘De nieuwe cursus is ontstaan vanuit de vraag: “Wat is de basiskennis die je nodig hebt als je veilig op het dak wilt werken?”’ vertelt Van Blijswijk. ‘Ten eerste moet je valbeveiliging goed kunnen gebruiken, en ten tweede moet je weten hoe om te gaan met de elektromagnetische velden van de antennes die tegenwoordig op steeds meer daken staan. Daarom hebben we besloten een training samen te stellen waarin deze twee elementen aan de orde worden gesteld.’ De cursus bestaat uit twee dagdelen: de valbeveiliging staat ’s ochtends op het programma en in de middag komt het werken in de buurt van elektromagnetische velden (emv) aan bod. Daarvoor is een docent van telecomleverancier Ericsson aangetrokken. Het is ook mogelijk alleen het emv-gedeelte te volgen, bijvoorbeeld wanneer een bedrijf reeds een cursus Veilig werken op daken heeft gevolgd.

Zie voor eerdere afleveringen in de reeks ‘Het gevaar van straling’ Roofs 3-2006 ‘Zijn antennes veilig of niet?’ en Roofs 4-2006 ‘Spoken op het dak?’ In deze artikelen worden de huidige discussies en controverses rond dit onderwerp uiteengezet.

Doel

De opzet om een gecombineerde training valbeveiliging/emv te geven, is nieuw. Van Blijswijk: ‘Veel telecombedrijven geven in company opleidingen over emv voor hun eigen medewerkers. Onze cursus is echter niet alleen bedoeld voor personeel dat elektronische apparatuur onderhoudt, maar ook voor glazenwassers, schilders, dakdekkers, schoorsteenvegers, brandweerlieden, renovatiewerkers, gevelreinigers, stukadoors en montagewerkers voor reclameborden en gevelbelettering. Samengevat: iedereen die langer dan tien minuten op het dak moet zijn.’

Het doel van de cursus is het wegnemen van de onbekendheid met het onderwerp. ‘Antennes worden niet uitgezet als er werknemers op het dak moeten zijn. Dus leren we mensen hoe ze met de risico’s om moeten gaan. De training bestaat uit een theorie- en een praktijkgedeelte. We leggen uit wat straling is, welke types antenne er zijn en wat de gevaren kunnen zijn, hoeveel afstand ze van de antenne moeten houden, hoe lang ze in het stralingsgebied kunnen blijven staan, etc.’ Tijdens het praktijkgedeelte worden in de trainingshal een aantal antennes opgesteld op een nagebouwd dak en moeten de cursisten een ‘parcours’ lopen. Van Blijswijk: ‘We vragen ze: “Wat doe je als je die bepaalde hoek van het dak wilt bereiken?” Cursisten moeten dan in de praktijk tonen dat ze weten op welke punten ze zich moeten aanlijnen, en hoe ze de antennes kunnen benaderen.’

Richtlijnen

Bij de cursus gaat men uit van de door de officiële instanties gehanteerde normen. Van Blijswijk: ‘Op basis van de gezondheidseffecten van straling zijn blootstellingslimieten vastgesteld. Deze zijn tot stand gekomen op basis van wetenschappelijk onderzoek, onder meer door de World Health Organisation (WHO). De WHO en de Nederlandse Gezondheidsraad adviseren om de ICNIRP-richtlijnen te hanteren als grenswaarden voor straling (ICNIRP staat voor International Commission on Non-Ionising Radiation Protection). Zolang dit de officiële norm is, gaan we hiervan uit. De meeste telecomoperators hanteren deze grenswaarden.’

Een algemeen erkend effect van straling op het lichaam is opwarming. Bij blootstelling aan straling wordt de energie geabsorbeerd door het lichaam. Het effect dat dit kan hebben is dat het lichaam warmer wordt (thermisch effect). Overmatige opwarming kan leiden tot gezondheidsschade. Als grenswaarde wordt gesteld dat er maximaal 1°C verhoging van de lichaamstemperatuur mag plaatsvinden. Alle veiligheidsmaatregelen zijn erop gericht om ervoor te zorgen dat dit niveau niet wordt bereikt. Andere gezondheidseffecten zijn lastiger aan te tonen en zijn dan ook (nog) niet erkend door de officiële instanties.

Veilige afstand

‘Wat lang niet iedereen weet,’ zegt Van Blijswijk, ‘is dat niet alleen zendmasten elektromagnetische velden uitstralen. Alles, van de zon, de schotelantenne, de politieradioscan, de telefoon en de computer tot zelfs de wekkerradio naast je bed, heeft een elektromagnetisch veld. Maar doordat UMTS veel in het nieuws is, krijgen vooral de mogelijke gevaren van deze zendmasten veel aandacht. Tijdens de cursus kunnen we vooroordelen en misvattingen over de gevaren van deze antennes goed wegnemen. We laten de cursisten zien dat de veldsterkte van een antenne exponentieel, dus heel snel afneemt, naarmate de afstand tot de bron toeneemt.’ Als veilige afstand wordt meestal drie meter vóór een antenne gehanteerd. De meeste antennes zijn directioneel: ze stralen één kant op. Dat betekent dat achter de antenne de veldsterkte gering is. Als veiligheidsmarge wordt een afstand van een halve meter achter de antenne gehanteerd. Bovendien stelt men dat het stralingsveld van een antenne in de breedte uitwaaiert, maar in de lengte heel smal is: de straling waaiert volgens deze opvatting niet uit naar beneden. Als veiligheidsmarge wordt eveneens een halve meter onder de antenne aangehouden.

Grof gezegd wordt dus als onveilige zone rond een antenne aangehouden: 3 meter vóór, 0,5 meter achter en 0,5 meter onder de antenne. In het gebied daarbuiten kun je je volgens Van Blijswijk veilig begeven: ‘Wanneer het echt niet anders kan, is het toegestaan om maximaal zes minuten kort voor de antenne te werken, mits daarbij de grens- en de piekwaarden niet worden overschreden. De meeste antennes staan aan de rand van het dak opgesteld, en stralen naar buiten uit, zodat de dakwerker er weinig last van hoeft te hebben. Natuurlijk zijn er ook omnidirectionele antennes, of plaatsen waar diverse antennes bij elkaar zijn geplaatst, maar met de richtlijnen die ze tijdens de cursus krijgen aangereikt, weten de cursisten ook hoe ze daarmee om moeten gaan.’

Antenneregister

Een handig hulpmiddel biedt de site van het antennebureau (www.antennebureau.nl). In het Antenneregister op die site staat op wijkniveau aangegeven welke zendmasten er in de buurt staan, wat hun veldsterkte is en de bijbehorende veilige afstand. Van Blijswijk: ‘Voor elke klus op een dak met antennes is een specifieke site-RI&E (risico-inventarisatie en –evaluatie) nodig: bepaal op welke plaats gewerkt moet worden, hoe dichtbij de zendbundel van de antenne, en hoe lang de werkzaamheden gaan duren. Ook een check van het Antenneregister zou als een soort ‘entrance protocol’ kunnen worden gebruikt voorafgaand aan het werk.’

Safe Site BV uit Alblasserdam heeft zich gespecialiseerd in valbeveiliging. Naast het geven van cursussen veilig werken op hoogte, redden op hoogte en klimtrainingen houdt het bedrijf zich ook bezig met de installatie en het onderhoud van valbeveiliging. Het idee voor de gecombineerde training valbeveiliging/emv ontstond circa anderhalf jaar geleden. Werknemers van Ericson Telecommunicatie volgden reeds een vijftal jaren de opleiding Veilig klimmen en werken op hoogte bij het bedrijf. Uit de wens van Ericsson om alle medewerkers te scholen in zowel valbeveiliging als emv is de huidige cursusopzet ontstaan

 

Wilt u deze tekst in opgemaakte vorm lezen met foto's, klik dan deze link aan, dan ontvangt u de tekst in een PDF bestand. 



Deze website wordt mede mogelijk gemaakt door:

Leveranciernaam