Roofs 2005-10-03 Denkraam

 Het zal u niet zijn ontgaan, maar kort geleden is Marten Toonder overleden. En zoals oplettende lezertjes gemerkt zullen hebben, ben ik op z’n zachtst gezegd een groot bewonderaar van hem. Zijn woordenschat was groter dan het bestaande Nederlands, wat werd onderstreept met een vast kader aan getekende beelden. Zijn mooiste woord, althans mijn favoriet, is het woord ‘denkraam’ uit de verhalen van Olivier B. Bommel.


 De verhalen van Bommel spelen zich af rondom een aantal archetypen, ieder staat voor een bepaalde zaak of eigenschap. De bekendste zijn natuurlijk Bommel en Tom Poes die staan voor respectievelijk emotie en ratio. Bommel doet alles uit het hart zonder na te denken, wat tot hachelijke situaties leidt, waar Tom Poes hem weer uit helpt door een list te verzinnen. De figuur met de grootste bek is de politieke baas, een muis is journalist met een olifant als uitgever. Op het eerste oog allemaal duidelijke verwijzingen en typologieën. In de verhalen zitten briljante verwijzingen, het zijn eigenlijk fabels, met eigen begrippen waaronder het begrip ‘denkraam’, wat ik zal proberen uit te leggen.


 Het vaste stramien van de natuur komt tot uiting in een drietal dwergen die op gezette tijden moeten ‘ipsen’ en ‘strieven’, gelijk de jaargetijden en de maanstanden. Doen ze dat niet op tijd, of wordt het belemmerd, dan wacht grote rampspoed, de natuur wordt verstoord. Eén van die dwergen is Kwetal en Kwetal bewondert Bommel om zijn enorme denkraam. Hij zegt dat zijn denkraam veel te klein is voor dat van Bommel, waar Bommel zeer verguld mee is omdat hij het als een compliment opvat, wat ook de bedoeling is van de dwerg. Denkraam nu is zo mooi gevonden omdat het een begrenzing (het raam) koppelt aan het vermogen te denken. Hoe groter het raam, hoe meer licht, hoe meer iemand kan denken, zo lijkt het. En daar zit nu de dubbele bodem, want Bommel denkt juist helemaal niet, die doet maar wat. Voor een gestructureerd type als Kwetal is dat niet te bevatten, zomaar iets doen, waardoor zijn enige verklaring is dat zijn eigen denkraam te klein is wat in die redenering ook weer klopt.


 Het gaat nog een stap verder, want een denkraam verbeeldt niet alleen de mate van licht die naar binnen valt, maar verbeeldt evenzeer de mate waarin men naar buiten kan kijken, ofwel de mate waarin men open staat voor andere dingen. En in die zin heeft Bommel een uitzonderlijk groot denkraam want hij staat voor alles open en neemt alles serieus, iets wat een weldenkend mens ook al niet doet. Bommel is in zijn onwetendheid een grootheid, wat hij wel als zodanig ervaart, maar waarvan hij eigenlijk niet begrijpt waarom. Toonder heeft dezelfde verwijzing naar het niet te bevatten handelen van Bommel nog eens uitgewerkt in de uitdrukking ‘een ragfijn spel’ waar de vertegenwoordiger van het grootkapitaal, de pad Steinhacker, ook niet kan bevatten dat iemand zonder reden met geld smijt. De driedubbele bodem kon hij hier echter niet inbouwen.


 Waarom deze lange uitleg, zult u zich afvragen. Welnu, die is ingegeven door een bericht dat ik onder ogen kreeg en wel de aankondiging van de BDA approved producer. Esha wordt gecontroleerd op allerlei punten waar het al aan voldeed en nog wat extra punten die zijn bedacht om als eerste approved te worden (of te zijn). Dat had BDA eerder ook al gedaan met een aantal dakdekkers. Die worden aanbevolen in de bestekken en adviezen van BDA. Blijkbaar worden nu ook merken en producenten aanbevolen in de adviezen en de bestekken of worden de merken en producenten aanbevolen bij de approved dakdekkers en die weer bij de opdrachtgevers die onafhankelijk advies willen. Waarom zijn de opdrachtgevers dan niet approved denk ik dan. Dat is nog veel makkelijker want dit is wel erg omslachtig en ongeloofwaardig.


 Het duizelde mij zodanig dat ik op zoek moest naar woorden om tot uiting te brengen wat ik dacht en ik kon na lang nadenken op niets anders komen dan dat mijn denkraam te klein is. Ik vind het daarbij echt jammer dat ik het begrip toe moet lichten want het lijkt nu wat op een grap waar de clou van uitgelegd moet worden. En juist dat is nu helaas niet het geval, als u begrijpt wat ik bedoel.


 


Ton Berlee 



Deze website wordt mede mogelijk gemaakt door:

Leveranciernaam